Şirkət sürücülərinin təlimi: təhlükəsizlik yoxlama siyahısı

Şirkət sürücüsünün işi yalnız avtomobili idarə etmək deyil. O, nəqliyyat vasitəsini yoxlayır, sənədləri izləyir, iş tapşırığını anlayır, marşrut risklərini qiymətləndirir və problem baş verəndə düzgün məlumat verir. Buna görə korporativ sürücü təlimi bir dəfə keçirilən nəzəri dərsdən yox, təkrarlanan və sənədləşdirilən prosesdən ibarət olmalıdır.

Təlimdən əvvəl ehtiyacı müəyyən edin

Eyni proqramı bütün sürücülərə tətbiq etmək rahat görünsə də, iş şəraiti fərqli ola bilər. Minik avtomobili, mikroavtobus, yük avtomobili və xüsusi texnika üçün risklər eyni deyil. Şəhərdaxili çatdırılma, gecə növbəsi, uzun məsafə və tikinti sahəsi də ayrıca hazırlıq tələb edir.

İlkin qiymətləndirmədə bunları qeyd edin:

• sürücülük vəsiqəsinin uyğun kateqoriyası və müddəti;
• idarə ediləcək avtomobil növü üzrə real təcrübə;
• marşrut, yük və iş rejiminin xüsusiyyətləri;
• əvvəlki təlimlər və əlavə öyrənmə ehtiyacı;
• şirkətin daxili qaydaları ilə tanışlıq.

Qiymətləndirmənin məqsədi namizədi yalnız keçdi və ya keçmədi kimi işarələmək deyil. Məqsəd hansı bacarığın artıq yetərli, hansının isə təlim tələb etdiyini göstərməkdir.

Nəzəri hissəni iş ssenarisi ilə bağlayın

Nəzəri təlimdə yol qaydaları ilə yanaşı şirkətin real əməliyyat qaydaları izah edilməlidir. Sürücü nasazlıq görəndə kimə məlumat verəcəyini, səfəri hansı halda dayandıracağını, avtomobili necə təhvil alıb verəcəyini və hadisə zamanı ilkin qeydi necə aparacağını bilməlidir.

Mövzular qısa və konkret bloklara bölünə bilər:

• avtomobil və sürücünün məsuliyyət dövrü;
• səfər tapşırığı və marşrutun anlaşılması;
• diqqət yayındıran amillər və telefon istifadəsi;
• yorğunluq əlamətləri və fasilə qaydası;
• yükün və avadanlığın təhlükəsiz yerləşdirilməsi;
• nasazlıq, qəza və təhlükəli vəziyyət barədə bildiriş.

Təlimçi hüquqi və texniki mövzuda dəqiq olmayan rəqəm və ya vəd verməməlidir. Şirkət qaydası, istehsalçı təlimatı və qüvvədə olan rəsmi tələb bir-birindən ayrılmalıdır.

Praktik yoxlamanı müşahidə olunan meyarlarla aparın

“Yaxşı sürür” kimi ümumi qeyd sonradan fayda vermir. Praktik yoxlamada müşahidə olunan davranış yazılmalıdır: güzgüdən istifadə, təhlükəsiz məsafə, dönmə siqnalı, sürət seçimi, kor nöqtənin yoxlanması, geri hərəkət və park etmə.

Praktik məşqin sadə quruluşu

• avtomobil ətrafında ilkin baxış;
• oturacaq, güzgü və təhlükəsizlik kəmərinin tənzimlənməsi;
• sakit sahədə idarəetmə və manevrlər;
• işə bənzər marşrutda müşahidə;
• məşqdən sonra konkret geribildirim;
• təkrar tələb edən bacarıqlar üçün növbəti tarix.

Qiymətləndirici eyni meyarları bütün iştirakçılara tətbiq etməli, yol və hava şəraitini də qeydə almalıdır. Bir müşahidə daimi nəticə kimi qəbul edilməməlidir.

Səfəröncəsi yoxlama vərdişi yaradın

Təlimin bir hissəsi sürücünün hər növbədən əvvəl qısa yoxlama aparmasıdır. Siyahı avtomobilin tipinə uyğun hazırlanmalı və yalnız həqiqətən vacib sahələri əhatə etməlidir.

• şinlərdə görünən zədə və aşağı təzyiq əlaməti;
• işıqlar, güzgülər, şüşələr və şüşəsilənlər;
• əyləc və sükanın ilkin yoxlanması;
• paneldə xəbərdarlıq işıqları;
• yanacaq və ya enerji səviyyəsi;
• zəruri sənədlər və təhlükəsizlik avadanlığı;
• yük və əlavə avadanlığın bərkidilməsi.

Sürücü kritik uyğunsuzluq görəndə onu gizlətmədən bildirməli və əvvəlcədən müəyyən edilmiş qərar qaydasına əməl etməlidir. Təlimdə bu hal real nümunə ilə məşq etdirilməlidir.

Hadisədən sonra günah yox, fakt toplayın

Qəza, qəfil əyləc, yükün sürüşməsi, nasazlıq və ya toqquşmasız təhlükəli vəziyyət təlim ehtiyacını göstərə bilər. İlkin qeyd faktlardan ibarət olmalıdır: vaxt, yer, avtomobil, sürücü, tapşırıq, görünən nəticə və mövcud sübut.

Sürücünün izahı ayrıca saxlanmalı, ilkin ehtimal yekun səbəb kimi təqdim edilməməlidir. Araşdırmadan sonra düzəliş tədbiri seçilir: əlavə təlim, marşrut dəyişikliyi, texniki yoxlama, iş qrafikinin yenilənməsi və ya qaydanın aydınlaşdırılması.

Təkrar təlimi tarixə yox, siqnala görə də planlayın

İllik təkrar proqram faydalıdır, amma yeganə mexanizm olmamalıdır. Yeni avtomobil, yeni marşrut, iş rejiminin dəyişməsi, təkrarlanan səhv və ya hadisə əlavə təlim üçün siqnal ola bilər.

Hər təlim qeydi bu suallara cavab versin:

• hansı risk və ya ehtiyac səbəb oldu;
• hansı mövzu və praktik bacarıq işlənildi;
• kim qiymətləndirdi;
• hansı nəticə müşahidə olundu;
• növbəti yoxlama nə vaxtdır.

Rəqəmsal qeyd insan qərarını əvəz etmir

Sürücü sənədləri, avtomobil təyinatı, təhvil-təslim aktları, səfərlər və hadisələr eyni reyestrdə əlaqələndiriləndə təlim planını izləmək asanlaşır. Bununla belə, GPS və ya başqa avtomatik siqnal hazır intizam qərarı deyil. Məlumatın doluluğu, cihazın işi və hadisənin şəraiti məsul şəxs tərəfindən yoxlanmalıdır.

Sürücüyə hansı məlumatın toplandığını, məqsədini, kimlərin görə bildiyini və yanlış qeydə necə düzəliş istəyə biləcəyini əvvəlcədən izah edin.

Dörd həftəlik tətbiq planı

• 1-ci həftə: sürücü rollarını, avtomobil növlərini və əsas riskləri siyahıya alın.
• 2-ci həftə: nəzəri mövzuları və praktik qiymətləndirmə vərəqini hazırlayın.
• 3-cü həftə: kiçik qrupla sınaq təlimi keçirib anlaşılmayan hissələri düzəldin.
• 4-cü həftə: nəticələri qeyd edin, təkrar tarixlərini müəyyən edin və məsul şəxsləri təsdiqləyin.

Nəticə

Korporativ sürücü təlimi qaydanı əzbərlətməkdən daha geniş prosesdir. Düzgün proqram sürücüyə təhlükəni görməyi, nasazlığı vaxtında bildirməyi, avtomobili məsuliyyətlə təhvil almağı və hadisədən öyrənməyi öyrədir. Təlim sadə meyarlarla ölçüldükdə və iş prosesinə bağlandıqda həm sürücü, həm də rəhbər üçün daha aydın olur.